YANGIN ÜÇGENİ

ORMAN YANGINLARI VE YANGIN ÜÇGENİ

Bir yangının, daha doğru bir ifadeyle yanma olayının başlayabilmesi için üç temel unsurun bir arada bulunması gerekir:

1. Ateş kaynağı

2. Oksijen

3. Yanıcı madde

Bu üç unsurun aynı anda bir araya gelmesiyle yanma olayı başlar. Ormancılık literatüründe bu duruma “Yangın Üçgeni” adı verilir. Bu unsurlardan herhangi biri eksik olduğunda yanma gerçekleşmez.

1. Ateş Kaynağı
Kibrit, çakmak, sigara izmariti ya da herhangi bir kıvılcım yoksa yangın başlamaz. Yangının ilk tetikleyicisi her zaman bir ısı veya kıvılcım kaynağıdır.

2. Oksijen
Hepimizin okul yıllarından hatırladığı basit bir deney vardır: Yanan bir mumun üzerine bardak kapatıldığında mum söner. Bunun nedeni, kapalı ortamda oksijenin tükenmesidir.
Ormanlık alanlar ise açık alanlardır ve oksijen doğada zaten bol miktarda bulunduğu için bu unsur her zaman hazırdır.

3. Yanıcı Madde
Orman içerisindeki ağaçlar, çalılar, kuru otlar ve organik örtünün tamamı potansiyel yanıcı maddedir. Üstelik bu maddeler doğada zaten bol miktarda bulunmaktadır.

ÖNLEYİCİ TEDBİRLER

Yangın üçgenine baktığımızda, oksijen ve yanıcı maddeyi doğadan kaldırmamız mümkün değildir. Bu nedenle kontrol edebileceğimiz tek unsur ateş kaynağıdır.

Bu kapsamda yapılması gerekenler şunlardır:

• Ormanlık alanlarda, amacı ne olursa olsun (piknik dahil) ateş yakmamak

• Sönmemiş sigara izmaritlerini doğaya atmamak

• Ormanlara yakın alanlarda anız yakmamak, bahçe temizliği bahanesiyle ateş kullanmamak

• Enerji Nakil Hatları (ENH) çevresinde risk oluşturan durumlara dikkat etmek

Son yıllarda özellikle enerji nakil hatlarından kaynaklı yangınlarda ciddi artış görülmektedir. Mevzuata göre bu hatların bakımından ve geçtiği alanların temizliğinden ilgili kurum ve firmalar sorumludur. Ancak vatandaş olarak bizlere de görev düşmektedir:
Eğer ağaçlara temas eden ya da risk oluşturan bir elektrik hattı görülürse, derhal ilgili Orman İdaresi’ne bildirilmelidir.

NEM VE HAVA ŞARTLARININ ETKİSİ

Yanıcı maddelerin nem oranı düştükçe tutuşma ihtimali ciddi şekilde artar.

• Sıcak havalar → nemi düşürür

• Rüzgar → hem nemi düşürür hem de yangının yayılmasını hızlandırır

Bölgemizde “Poyraz” olarak adlandırılan rüzgar, havadaki nemi önemli ölçüde azaltır. Bu nedenle özellikle:

• Yaz aylarında

• Sıcak ve rüzgarlı (poyrazlı) günlerde

yangın riski maksimum seviyeye çıkar. Bu dönemlerde alınacak basit tedbirler, büyük felaketlerin önüne geçebilir.

SONUÇ

Orman yangınlarının büyük çoğunluğu insan kaynaklıdır ve aslında önlenebilir niteliktedir. Dikkatli davranmak, basit kurallara uymak ve riskleri zamanında bildirmek; binlerce hektar ormanın ve canlı yaşamının korunmasını sağlar.

Bir sonraki yazımda;
orman yangınlarının nasıl büyüdüğünü, yayılma mekanizmalarını ve söndürme tekniklerini tecrübelerim ışığında detaylı olarak ele alacağım.

Vefa TETİK

Emekli Orman Mühendisi